Każdy inwestor, który buduje dom albo odnawia elewację, ma podobne oczekiwanie: elewacja ma wyglądać dobrze nie tylko w dniu odbioru prac, ale również po kilku latach. Niestety w praktyce wiele fasad już po pierwszym sezonie zaczyna się brudzić. Na jasnych tynkach pojawiają się zacieki, kurz, a w miejscach zacienionych także naloty biologiczne.
Dlatego w nowoczesnych systemach elewacyjnych coraz większą rolę odgrywają powłoki ochronne ograniczające przyczepność zabrudzeń. Jednym z ciekawszych rozwiązań jest technologia inspirowana naturą, czyli tak zwany efekt lotosu®.
Rozwiązanie to polega na odwzorowaniu mikrostruktury powierzchni liścia lotosu, dzięki czemu woda nie rozpływa się po elewacji, lecz tworzy krople i spływa po powierzchni, zabierając ze sobą cząstki brudu.
W praktyce oznacza to, że elewacja może znacznie dłużej zachować czysty wygląd.
Jak działa efekt lotosu® w powłokach elewacyjnych?
Efekt lotosu® opiera się na bardzo ciekawym zjawisku fizycznym. Na powierzchni liścia lotosu występuje mikroskopijna struktura złożona z drobnych wypustek. Dzięki niej powierzchnia jest silnie hydrofobowa, czyli odpycha wodę.
Woda nie rozlewa się po liściu, lecz tworzy krople przypominające kulki. Gdy krople zaczynają się przemieszczać, zbierają z powierzchni kurz i zanieczyszczenia.
W technologii elewacyjnej próbuje się odtworzyć ten mechanizm poprzez:
- specjalną strukturę powierzchni powłoki,
- wysoką hydrofobowość materiału,
- odpowiednią paroprzepuszczalność.
W praktyce oznacza to, że woda opadowa nie wsiąka w elewację, lecz spływa po niej w postaci kropli. Podczas tego spływu zabiera ze sobą drobiny kurzu, pyłki czy inne zanieczyszczenia.
W efekcie elewacja przez dłuższy czas wygląda świeżo, a proces jej brudzenia przebiega wolniej niż w przypadku tradycyjnych powłok.
Warto jednak pamiętać o jednej rzeczy: efekt lotosu nie jest cudowną barierą, która całkowicie eliminuje zabrudzenia. Jego zadaniem jest ograniczenie przyczepności brudu i przyspieszenie naturalnego samooczyszczania elewacji przez deszcz.
Cechy szczególne innowacyjnej powłoki ochronnej Lotusan
Powłoki elewacyjne wykorzystujące efekt lotosu® mają kilka właściwości, które sprawiają, że dobrze sprawdzają się w praktyce.
Najważniejsze z nich to:
- Wysoka hydrofobowość: Powierzchnia skutecznie odpycha wodę, dzięki czemu wilgoć nie wnika w strukturę tynku.
- Ograniczona przyczepność zabrudzeń: Kurz i pył znacznie trudniej przylegają do powierzchni elewacji.
- Naturalny efekt samooczyszczania: Podczas opadów deszczu spływające krople wody zabierają ze sobą drobiny zanieczyszczeń.
- Wysoka paroprzepuszczalność: Powłoka umożliwia dyfuzję pary wodnej z przegrody budowlanej, co jest szczególnie ważne w systemach ociepleń ETICS zgodnych z aktualnymi wymaganiami technicznymi.
- Odporność na promieniowanie UV: Dobrze dobrane powłoki silikonowe zachowują kolor i strukturę przez wiele lat.
- Matowy, mineralny wygląd: Powierzchnia nie daje efektu sztucznego połysku, dzięki czemu dobrze komponuje się z nowoczesną architekturą.
- Szeroka gama kolorystyczna: Powłoki mogą być barwione według systemów kolorystycznych stosowanych przez producentów materiałów elewacyjnych.
Historia odkrycia efektu lotosu®
Zjawisko znane dziś jako efekt lotosu zostało opisane przez niemieckiego botanika profesora Wilhelma Barthlotta z Uniwersytetu w Bonn.
Podczas badań nad strukturą roślin zauważył on, że liście lotosu pozostają idealnie czyste nawet w bardzo trudnych warunkach środowiskowych. Analiza mikroskopowa wykazała, że powierzchnia liścia ma wyjątkową mikrostrukturę, która powoduje bardzo silne odpychanie wody.
To odkrycie wzbudziło duże zainteresowanie w świecie nauki i technologii. Badania profesora Barthlotta zostały wielokrotnie nagrodzone, a sama koncepcja zaczęła być rozwijana w różnych dziedzinach techniki.
Jednym z obszarów, w którym znalazła praktyczne zastosowanie, okazały się właśnie materiały elewacyjne.
Praktyczne zastosowanie technologii biomimetycznej
Efekt lotosu jest przykładem tzw. biomimetyki, czyli przenoszenia rozwiązań występujących w naturze do technologii.
W przypadku elewacji polega to na stworzeniu powłok o strukturze powierzchni przypominającej liść lotosu. Najczęściej stosuje się w tym celu zaawansowane powłoki silikonowe, które łączą wysoką hydrofobowość z dobrą paroprzepuszczalnością.
Dzięki temu elewacja:
- wolniej się brudzi,
- szybciej wysycha po opadach,
- jest bardziej odporna na działanie czynników atmosferycznych.
W nowoczesnym budownictwie rozwiązania tego typu stosuje się zarówno w nowych budynkach, jak i podczas renowacji istniejących elewacji.
Czy efekt lotosu sprawdzi się w każdym systemie elewacyjnym?
W praktyce powłoki z efektem lotosu najczęściej stosuje się w systemach ETICS (External Thermal Insulation Composite System), czyli w popularnych systemach ociepleń ścian zewnętrznych.
Aby rozwiązanie działało prawidłowo, ważne jest jednak spełnienie kilku warunków:
- poprawne wykonanie całego systemu ocieplenia,
- odpowiednia grubość i jakość warstwy zbrojonej,
- prawidłowo dobrany tynk elewacyjny,
- zachowanie technologii nakładania materiałów.
Jeżeli system ocieplenia został wykonany nieprawidłowo, sama powłoka ochronna nie rozwiąże problemów z elewacją.
Dlatego w praktyce największe znaczenie ma jakość całego systemu elewacyjnego, a nie tylko pojedynczego produktu.
Dlaczego elewacje się brudzą?
Warto zrozumieć jeszcze jedną rzecz. Zabrudzenia elewacji nie wynikają wyłącznie z jakości materiału.
Na wygląd fasady wpływają między innymi:
- lokalizacja budynku,
- ilość pyłów w powietrzu,
- sąsiedztwo drzew,
- zacienienie ścian,
- sposób zaprojektowania detali architektonicznych,
- prawidłowość wykonania systemu ocieplenia.
Dlatego przy projektowaniu elewacji zawsze warto myśleć o niej całościowo. Dobrze dobrana powłoka może znacząco ograniczyć problem zabrudzeń, ale równie ważne są detale wykonawcze i jakość całej technologii.
Podsumowanie powłok elewacyjnych z efektem lotosu®
Powłoki elewacyjne wykorzystujące efekt lotosu® są ciekawym przykładem technologii inspirowanej naturą. Dzięki specjalnej mikrostrukturze powierzchni ograniczają przyczepność zabrudzeń i wspomagają naturalne samooczyszczanie elewacji podczas opadów deszczu.
W praktyce oznacza to, że elewacja może dłużej zachować estetyczny wygląd i wolniej się brudzić.
Warto jednak pamiętać, że o trwałości elewacji decyduje przede wszystkim prawidłowo wykonany system ocieplenia oraz jakość zastosowanych materiałów. Dopiero połączenie dobrej technologii z odpowiednią powłoką ochronną daje efekt, którego oczekują inwestorzy.
Jeżeli elewacja jest wykonana zgodnie z technologią i przy użyciu sprawdzonych systemów, może bez problemu zachować estetykę przez wiele lat.
