Elewacje wentylowane
Nowoczesny standard wykończenia i ochrony budynku
System elewacji wentylowanej to rozwiązanie, które łączy trwałość konstrukcji, estetykę i wysoką efektywność energetyczną. Jego istota polega na mechanicznym mocowaniu okładzin do podkonstrukcji z zachowaniem szczeliny wentylacyjnej pomiędzy warstwą izolacji a fasadą. Dzięki temu wilgoć może swobodnie odparowywać, a ściana pozostaje sucha i stabilna przez dziesięciolecia.
01
Jak zbudowany jest system elewacji wentylowanej?
To zestaw współpracujących ze sobą elementów
Podstawowe warstwy systemu:
- podkonstrukcja nośna (najczęściej aluminiowa lub stalowa),
- izolacja termiczna (wełna skalna o podwyższonej gęstości i paroprzepuszczalności lub płyta PIR),
- szczelina wentylacyjna – zapewniająca swobodny przepływ powietrza,
- okładzina elewacyjna (np. płyty kompozytowe, HPL, włókno-cementowe, spieki kwarcowe, drewno lub metal i wiele innych).
Elementy uzupełniające:
- łączniki i kotwy systemowe,
- profile startowe i dylatacyjne,
- elementy wykończeniowe przy narożnikach, otworach, cokołach i attykach,
- uszczelnienia i akcesoria montażowe.
Każda z warstw pełni konkretną funkcję – od izolacyjnej po estetyczną – a ich prawidłowe połączenie decyduje o trwałości i bezpieczeństwie całego układu.
02
Wymagania formalno-prawne
Wymagania formalno-prawne
Systemy elewacji wentylowanych, jako zestawy wyrobów i robót budowlanych, muszą spełniać m.in. następujące akty prawne oraz normy:
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 – dotyczące wprowadzania na rynek wyrobów budowlanych, w tym elementów stosowanych w elewacjach.
Ustawa Prawo budowlane – określa zasady projektowania, budowy, użytkowania i utrzymania obiektów budowlanych.
Ustawa o wyrobach budowlanych – reguluje wymagania dotyczące dopuszczania i oznakowania wyrobów wprowadzanych na rynek.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (WT 2021) – obowiązujące od 1 stycznia 2021 r., określające m.in. wymagania w zakresie izolacyjności cieplnej, bezpieczeństwa pożarowego, nośności i trwałości przegród zewnętrznych.
Europejskie Oceny Techniczne (ETA/EAD) lub Krajowe Oceny Techniczne (KOT) – wymagane dla systemów elewacyjnych, które nie są objęte normami zharmonizowanymi.
Podstawowe wymagania techniczne:
nośność i stateczność konstrukcji – zapewnienie stabilności fasady, podkonstrukcji i mocowań.
bezpieczeństwo pożarowe – szczególnie w budynkach wysokich i użyteczności publicznej; stosowane materiały powinny posiadać odpowiednią klasę reakcji na ogień (np. A2-s1,d0).
higiena, zdrowie i środowisko – eliminacja ryzyka zawilgocenia, zapewnienie prawidłowej wentylacji i paroprzepuszczalności.
ochrona przed hałasem i stratami ciepła – elewacja wentylowana powinna spełniać wymagania WT 2021 w zakresie izolacyjności cieplnej i akustycznej.
trwałość i zrównoważone wykorzystanie surowców – odporność materiałów na warunki atmosferyczne, długowieczność systemu oraz możliwość recyklingu komponentów.
Wskazówka praktyczna:
W przypadku budynków wysokich (powyżej 25 m) lub o podwyższonych wymaganiach pożarowych zaleca się stosowanie niepalnych materiałów elewacyjnych, takich jak płyty z wełny skalnej i okładziny o klasie reakcji na ogień A1 lub A2-s1,d0, zgodnie z obowiązującymi warunkami technicznymi WT 2021.
03
Zalecenia projektowe
Dobór systemu elewacji wentylowanej wymaga analizy zarówno parametrów technicznych budynku, jak i założeń architektonicznych.
Należy uwzględnić m.in.:
materiał i grubość ściany konstrukcyjnej,
rodzaj i grubość izolacji,
sposób kotwienia podkonstrukcji,
szerokość szczeliny wentylacyjnej,
uwarunkowania przeciwpożarowe i akustyczne,
wpływ mostków termicznych i liniowych połączeń elementów konstrukcyjnych.
Odpowiedni projekt detali – narożników, cokołów, parapetów czy połączeń z dachem – pozwala uniknąć zawilgoceń, nierówności i deformacji okładziny.
04
Dokumentacja techniczna
Każdy projekt elewacji wentylowanej powinien zawierać:
projekt budowlany – opracowany zgodnie z aktualnymi przepisami.
projekt wykonawczy – ze szczegółowym opisem rozwiązań technicznych (sposób mocowania podkonstrukcji, rozmieszczenie wsporników, dylatacji, kotew, izolacji i okładzin).
specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót – określające wymagania montażowe i kontrolne.
Pozwolenia formalne:
do 12 m – brak obowiązku zgłoszenia,
12–25 m – zgłoszenie robót,
powyżej 25 m – pozwolenie na budowę.
05
Normy i wytyczne techniczne
Projektowanie i wykonanie elewacji wentylowanych regulują m.in.:
PN-EN 13119 – określa wymagania dla fasad wentylowanych,
PN-EN 1090 – dotycząca konstrukcji aluminiowych i stalowych,
ETAG 034 / EAD 090062-00-0404 – wytyczne europejskie dla systemów fasad wentylowanych,
wytyczne ITB oraz SSO (Stowarzyszenia na Rzecz Systemów Ociepleń) – dotyczące montażu, bezpieczeństwa pożarowego i oceny jakości wykonania,
instrukcje producentów systemów podkonstrukcji (np. Hilti) – zawierające zalecenia dotyczące rozmieszczenia kotew, dylatacji i szczelin wentylacyjnych.
Podsumowanie
Poprawnie zaprojektowane i wykonane detale w systemie elewacji wentylowanej decydują o jej trwałości, bezpieczeństwie i estetyce.
To właśnie one – niewidoczne na pierwszy rzut oka – zapewniają, że elewacja będzie funkcjonować bezproblemowo przez dziesięciolecia.
